spss
مثال: معدل ديپلم(کمی) و نوع ديپلم(کيفی) 15 نفر از دانشجويان سال اول دانشگاه در چند رشته مختلف دانشگاهی به صورت زير می باشد. به منظور استفاده از اين اطلاعات در تجزيه و تحليلها، اطلاعات (داده ها) را به صورت زير به نرم افزار وارد می کنيم.
کد 1 = ديپلم رياضی کد 2 = ديپلم تجربی کد 3 = ديپلم انسانی
برای اين کار بعد از وارد شدن به نرم افزار SPSS به صورت زير عمل می کنيم:
در ستون Name ابتدا نامی برای متغير انتخاب می کنيم (در اينجا داده های مربوط به معدل دانشجويان)،بعد از وارد کردن نام، ساير ستونها با پيش فرضهايي که نرم افزار طراحی کرده است به صورت زير نمايش داده می شوند که ما می توانيم به دلخواه و با توجه به نوع داده، تغييراتی در ستونها ايجاد کنيم.
در مرحله بعد، درستون Typeنوع متغير را تعيين می کنيم. در اين ستون روی مربع کوچک خاکستری رنگ کليک کرده تا پنجره Variable Type باز شود. و از بين گزينه ها نوع داده مناسب را برای متغير مورد نظر تعيين می کنيم. با توجه به اينکه معدل دانشجويان عددی می باشد همان گزينه Numeric (داده عددی) را بدون تغيير باقی می گذاريم.
از ستون بعدی ( (Widthبرای تغيير دادن پهنای متغير استفاده می شود. با کليک روی ستون، دو پيکان کوچک بالا و پايين نشان داده می شود که می توانيم با بالا و پايين کردن، پهنای مورد نظر را تغيير دهيم.
از ستون Decimals برای تعيين تعداد ارقام اعشار داده های مورد نظر استفاده می شود. مانند روش قبل روی ستون کليک کرده و تعداد ارقام اعشار را تعيين می کنيم. برای اين داده ها با توجه به اينکه معدل يک فرد می تواند به طور مثال 18.25 باشد به همين دليل ستون مورد نظر را به همان صورت پيش فرض نگه می داريم. به اين معنی که در ستون معدل در پنجره (Data View) اعداد مربوط به معدل دانشجويان دو رقم اعشار نشان داده می شوند.
در ستون Lable می توان برای متغير مورد نظر يک برجسب انتخاب کرد. برای اين کار در ستون عنوان مورد نظر را تايپ می کنيم. با اين کار وقتی در پنجره Data view ، ماوس را روی عنوان Mean نگه داريم عنوان تايپ شده در Lable مشاهده می شود. ستون Values برای متغيرهای گروه بندی مورد استفاده قرار می گيرد. چون معدل ديپلم دانشجويان متغير گروه بندی نمی باشد، اطلاعاتی در اين قسمت اضافه نمی کنيم.
ستون بعدی (Missing) مربوط به داده های گمشده می باشد. در اين قسمت با کليک بر روی ستون مورد نظر پنجره Missing Values باز می شود.
زمانی که در بين اطلاعات جمع آوری شده داده گمشده ای وجود نداشته باشد پيش فرضNo missing values
به همان حالت خود باقی می ماند. اما اگر داده گمشده وجود داشته باشد، برای مشخص کردن آن بايد گزينه Discrete missing values را فعال کرد و شماره سطر مربوط به داده مورد نظر را در مستطيلهای زير وارد کرد. به طور مثال اگر معدل يکی از 15 دانشجو در دسترس نباشد، به صورت زير عمل می کنيم:
اگر عدد، مربوط به خانه شماره 12 که بيان کننده معدل دانشجوي دوازدهم است، باشد و به بيان ديگر داده گمشده باشد بايد شماره 12 را به صورت زير در مربع مورد نظر وارد کرد. به همين ترتيب اگر داده گمشده ديگری داشتيم، شماره های آنها را در مستطيلهای بعدی وارد می کنيم. (برای حداکثر3 داده گمشده در مستطيلهای بالايي)
اگر تعداد بيشتری داده گمشده وجود داشته باشد، داده ها را به ترتيب کوچک يا بزرگی تنظيم می کنيم، سپس با فعال کردن قسمت Range plus one optional discrete missing value در مستطيلهای پايينی شماره های داده گمشده را مشخص می کنيم. (از شماره .... تا شماره....) که به طور مثال در زير نشان داده شده است.
و اگر داده های گمشده به صورتی بودند که يک سری از آنها پشت سر هم و يکی از آنها جدا بود، شماره داده گمشده جدا را در قسمت Discrete value اضافه می کنيم.
اما در اين مثال چون داده گمشده ای وجود ندارد ستون Missing بدون تغيير باقی می ماند.
ستون بعدی Columns مربوط به تغيير دادن پهنای ستون در پنجره Data view می باشد؛ که به مانند ستون Decimals می توان تغييراتی در آن ايجاد کرد.
تراز کردن دادهها در ستون Align قابل انجام شدن می باشد.
داده ها به طور پيش فرض در پنجره Data view راست چين هستند ولی زمانی پيش می آيد که می خواهيم داده ها چپ چين و يا وسط چين باشند . برای اين کار ابتدا مکان نمای ماوس را روی ستون Align قرار داده و گزينه مورد نظر را انتخاب می کنيم.
آخرين ستون مورد بررسی در پنجره Variable view مربوط به ستون مقياس اندازه گيری متغيرها (Measure ) می باشد. که شامل سه نوع زير است:
Scale = داده های فاصله ای و نسبتی
Ordinal = داده های رتبه ای
Nominal = داده های اسمی
داده های مربوط به معدل دانشجويان از نوع Scale می باشند.
به همين ترتيب متغير نوع ديپلم را در پنجره Variable view تعريف کرده و متناسب با نوع داده، ستونهای مختلف را تنظيم می کنيم.
با توجه به اينکه نوع ديپلم داده اسمی می باشد، در اين قسمت می توانيم در ستون Values هر کدام از کدهای ديپلم را با يک برجسب نشان داد.
مانند روش زير در سطر مربوط به Values ابتدا داده مورد استفاده در پنجره Data view را وارد کرده، سپس در سطر مربوط به Value label اسم مورد نظر را تايپ کرده و سپس روی گزينه Add کليک می کنيم. بعد از وارد کردن اطلاعات روی گزينه Ok کليک می کنيم. اين کار باعث می شود که در خروجيهای ما به طور مثال به جای نمايش کد 1 معادل آن يعنی ديپلم رياضی مشاهده می شود.
سپس در پنجره Data view اعداد را وارد می نماييم.