آمار و آماری

بعد از اینکه طریقه پرکردن ویرایشگرداده ها رو گفتم ، می خواستم یک سری داده بدم یا برای نمونه پرسشنامه ای رو ارئه بدم و اعمال آماری به وسیله ی نرم افزار رو توضیح بدم ؛ولی تصمیم گرفتم اول چند عمل خاص رو توضیح بدم .

ما فرض می کنیم که یک سری اعمال مانند ذخیره کردن ،کپی کردن ویا چاپ کردن که مانند بقیه ی برنامه هاست رو بدانید.

اما مواقعی وجود دارد کا کاربر می خواهد بر روی داده ها به صورت انتخاب شده کار کند.برای مثال ممکن است تنها بعضی از ردیفهای داده ها مد نظر کاربر باشد یا کاربر بخواهد شرکت کنندگانی که در متغیر خاصی دارای مقادیر پرت هستند را کنار بگذارد.دراین بخش بعضی از روشها به طور خاص مطرح می شود. البته به ترتیب و ابتدا :

 

1- انتخاب مورد

 

فرض کنید که در ویرایشگر داده ها ، سه متغیر case ,group,score,موجود است .برای مثال فرض کنید که می خواهیم تنها بر روی داده های دو گروه تجزیه وتحلیل انجام دهیم یعنی یک گروه را کنار بگذاریم:

·          Select Cases  را از منوی Data انتخاب کنید تا کادر مکالمۀ Select Cases باز شود.

·          بر روی دکمۀ If condition is satisfied  کلیک کرده و سپس بر روی If…  کلیک کنید تا کادر مکالمه Select Cases :If باز شود.   

·          در سمت چپ شکلی که ظاهر شده ، لیستی از متغیرها  مشاهده می شود .متغیر group را انتخاب کرده و با کلیک کردن  بر روی دکمه جهت داری که در سمت راست لیست قرار دارد  آن را به چهارگوش بالایی در سمت راست منتقل کنید. سپس کارهایی که می خواهید روی آن انجام دهید مثل اینکه این  متغیر برابر با عددی باشد یا نابرابر با عددی باشد  یا ... را می توانید با استفاده از دکمه هایی که درپایین شکل هستند انجام دهید.

·          بعد از تکمیل عبارت شرطی بر روی continueو سپس Ok کلیک کنید تا به ویرایشگر داده ها باز گردید.

·          در اینجا متوجه می شوید  که ستون جدیدی به نام    filter_$ ظاهر شده است که دارای عبارت No Selected  و Selected  می باشد.اگر گزینهValue Labels در منوی View تیک نخورده باشد، به جای عبارت فوق ،صفر و یک ظاهر خواهد شد. همچنین شماره ردیفهای مربوط به موردهای کنارگذاشته شده با یک خط کج نشانه گذاری شده  است .این علامت روش مفیدی برای نشان دادن وضعیت انتخاب موردهاست .

 وزن دادن مورد ها بر حسب فراوانیهایشان
فرض کنید که از پنجاه زن وپنجاه مرد پرسیده می شود که آیا یک برنامه خشن(اما مشهور ) تلوزیون رارد می کنند. پاسخهای آنهارا میتوان به صورت یک جدول توافقی خلاصه کرد.

هدف از تشکیل یک جدول توافقی نشان دادن هرنوع رابطه ای است که ممکن است بین دو متغیر کیفی یا اسمی وجود داشته باشد . در مثال حاضر متغیر های کیفی ، جنس (با سطوح مرد وزن) و رد کردن (با سطوح بله و خیر) می باشد.

 از روی جدول روشن می شود که در حقیقت رابطه ای بین این دو متغیر وجود دارد . به طوری که واضحاً نسبت بیشتری از پاسخ دهندگان زن ، برنامه مورد نظر را رد می کنند.

رد کردن
 
خیر
 بله
 
20
 30
 زن
 
40
 10
 مرد
 

 

یک جدول توافقی نیز باید به گونه ای تغییر داده شود که در جهت ورود به SPSS مناسب شود. SPSS انتظار دارد که مجموعه داده ها به شکل ماتریسی مرتب شوند که ردیفهای آن شرکت کنندگان باشند وستونهای آن تشکیل دهنده متغیرها باشد . روشن است که نحوه قرارگیری داده ها در جدول فوق به این شکل نیست و دو ستون حاوی مقادیر یک متغیره بوده و یک ردیف حاوی پاسخهای شرکت کنندگان متعددی است.

یک راه حل این است که متغیرها را به صورت ستونهایی از کدها در آوریم . با این کار این نیاز در ویرایشگر داده ها که هر ستون ،مربوط به یک متغیر باشد،پاسخ داده می شود .اما در مثال حاضر باید برای SPSS روشن سازیم که داده های هریک از خانه ها نشان دهنده پاسخ یک فرد نیست بلکه مجموع پاسخ چندین نفر است .برای این کار ، فراوانیهای خانه ها را به ستون سومی در ویرایشگر داده ها منتقل کرده و دستورWeight Cases  را اجرا می نماییم.

کدهای متغیر sex با مقادیر 1و2وبرچسبهایFemale وMale در ستونValues ازVariable View تعریف می شود وبه همین ترتیب کدهای متغیرdisapp  با اعداد 1و2وبرچسبهایYes و Noمشخص می شود. در این حالت می توان به SPSS دستور داد که به هر یک از ترکیبهای کدهای فوق ،براساس فراوانیهای متغیر سوم(freq) وزن دهد که برای این کار از دستورWeight Cases در منویData استفاده می کنیم.

 

sex
 disapp
 freq
 
Female
 Yes
 30
 
Female
 No
 20
 
Male
 Yes
 10
 
Male
 No
 40
 

برای وارد کردن مجموعه داده های جدول فوق به ویرایشگر داه ها در:Variable View مراحل زیر را دنبال کنید:

در ستونValues ، متغیر اول را با نامsex نامگذاری کرده و مقادیر و برچسبهای مقادیر آن را وارد نمایید.تعداد رقمهای اعشار را در ستونDecimals به صفر تبدیل کنید.

متغیر دوم راdisapp نامگذاری کنید وتعداد رقمهای اعشار را در ستونDecimals صفر کرده و برچسب متغیر را در ستونLabel با عبارت Disappaoveتعریف کنید. مقادیر متغیر و برچسبهای آن را در ستونValues تعریف کنید .

متغیر سوم راfreqنامگذاری کرده و تعداد رقمهای اعشار را در ستونDecimals صفر کنید . این متغیر حاوی فراوانیهای موردها در جدول توافقی است.

بر روی دکمه  Data View کلیک کرده و مقادیر مناسب و فراوانیهارا وارد نمایید.

در این حالت صفحه Data View  نشان می دهد  که داده ها دارای دو ردیف مرد و دو ردیف زن بوده که هر کدام دارای دو حالت رد و پذیرفته است و در نهایت فراوانیهای 30و20و10و40 مشاهده می شود . در این جدول مشخص می شود که 30 مورد زن رد کننده ،20زن پذیرفته ،10مرد رد کننده و40 مرد پذیرفته وجود دارد. حال SPSS چگونه متوجه این مطلب می شود؟

پاسخ این سؤال ، استفاده از دستور Weight Cases است که یک متغیر را به عنوان ستونی از فراوانیها (به جای ستون مقادیر) تعریف می کند.

برای انجام این کار مراحل زیر را دنبال کنید:

از منویData گزینهWeight Cases را انتخاب کنید.

تا کادر مکالمه Weight Cases باز شود.

بر روی گزینه Weight Cases by  کلیک کنید.

متغیر freqرا انتخاب کنید . با این کار دکمه پیکان پررنگ شده که با کلیک کردن بر روی آن ، متغیرfreq به چهار گوش متنی  Frequency Variableمنتقل می شود.

بر رویOK کلیک کنید تا دستور اجرا شود.

 

شکستن فایلها
گاهی مناسب است که یک فایل براساس سطوح یک متغیر گروهبندی (یا ترکیبی از چند متغیر گروهبندی ) شکسته شود تا تجزیه وتحلیلهای آماری و اکتشافی بعد از آن به صورت خودکار در هر یک از سطوح (یا ترکیبهایی از سطوح)به طور جداگانه انجام شود .

برای انجام این کار

منوی زیر را انتخاب کنید :                                                                                                   Data
Split File…                                                                                                               

تا چهارگوش Split File باز شود.

گزینهCompare groups یاOrganize output by groups را انتخاب کنید . تفاوت این دو گزینه در این است که در گزینه Compare groups هر یک از جداول خروجی دارای ردیفی برای هر یک از سطوحی است که شما در اختیار دارید در حالی که با گزینه Organize output by groups خروجی ابتدا شامل تمام جداول مربوط به اولین سطح است و سپس جداول مربوط به سطح دوم والی آخر ظاهر می شود.
متغیر کدبندی که شکستن بر اساس آن انجام شود را انتخاب کرده و با کلیک بر روی کلید جهت نما آن را به چهارگوشGroups based on: منتقل کنید.
بر رویOK کلیک کنید.
این قابلیت اغلب برای مقایسه خودکار مردها وزنها به کار می رود.
 

 

انتخاب نام برای متغیرها در SPSS تابع شش قاعده است .

نام یک متغیر :

1- نباید بیشتر از هشت کاراکتر شود . ( یک کاراکتر شامل یک حرف ، یک عدد یا یک سمبل است ).

2- نباید با حرف @ شروع شود .

3- نباید با یک نقطه شروع شود .

4- می تواند شامل حروف ، اعداد یا یکی از کاراکترهای @ ، # ، $ ، - ، باشد.

5- نباید شامل موارد زیر باشد :

   i   فاصله

  ii   کاراکترهای خاص مانند ! ،? , * و سایر مواردی غیر از کاراکترهای ذکر شده در (4).

6- نباید یکی از کلمات کلیدی (مانند  AND , NOT , EQ ,BY , ALL )  باشد که SPSS  به عنوان عبارات محاسباتی از آنها استفاده می کند.

ویرایشگر داده ها درSPSS  (البته از نسخه ی 10 به بعد ) در دونسخه ظاهر می شود ، یک نسخه Variable View  است که برای نامگذاری و تعیین مشخصات متغیرها به کار می رود و نسخه دیگر Data View است که صفحه گسترده ای جهت ورود اطلاعات به SPSS است.هرچند می توان داده ها را مستقیماً در Data View وارد نمود ،اما معمولتر این است که کار را با Variable View آغاز کرده و متغییرها را درون آن تعریف نماییم وسپس به Data View  سوییچ کنیم تا داده ها را در ستونهایی که قبلاً نام آنها را تعریف کرده ایم وارد نماییم.

 
هنگامی که با کلیک کردن آیکون SPSS برنامه را باز می کنید ،کادر مکالمه ای ظاهر می شود که این سؤال را از شما می پرسد ؟

What would you like to do?


       و این بدان معنی است که چکار می خواهید انجام دهید ؟ البه کاربرانی که تجربه بیشتری دارند می توانند این کادر مکاله را که به طور خودکار هنگام باز شدن SPSS ظاهر می شود ، غیر فعال کنند که برای این کار باید گزینه  Dont  show this dialog in the future  در پایین چهار گوش انتخاب کنید .

 اگر شما قصد وارد کردن داده های جدیدی را داشته باشید باید گزینه     Type in data   را انتخاب کرده و سپس بر روی  OK  کلیک کنید تا نسخه Variable View   از ویرایشگر داده ها بر روی صفحه نمایش ظاهر شود (در مواقعی که ابتدا Data View ظاهر می شود ، به سادگی بر روی دکمه Variable View  در پایین و چپ پنجره کلیک کنید تا Variable View باز شود) .

 اگر می خواهید فایل ذخیره شده ای را باز کنید ، گزینه Open an  ٍٍٍExsting   data source   ر انتخاب کرده و در لیستی که ارائه شده است ، فایل مورد نظر را انتخاب وآن را در ویرایشگر داده ها باز کنید . توجه کنید که کامپیوتر های موجود در شبکه ممکن است لیستی ازفایل ها در اختیار کاربر قرار ندهند  در این حالت با کلیک کردن بر روی ... More Files  چهار گوشی از دایرکتوری ها ظاهر می شود که می توان فایل یا درایو مورد نظر را در آن پیدا کرد .

برای نامگذازی متغییر هایی مثلاً با نامهای ageو sex و weight که معرف سن ، جنسیت و وزن گروهی از افراد است ؛ در اولین خانه از ردیف اول Variable View  (که در ستون Name  قرار دارد ) کلمه  age را تایپ کرده و با فشار دکمه پايين به سمت پایین حرکت کنید تا به خانه زیر آن بروید (دراین حالت اطراف خانه مربوطه را خط سیاه ضخیمی احاطه کرده است ) . کلمه sex  را تایپ کرده و با فشار مجدد دکمه پايين  به سمت پایین و ردیف سوم بروید . در نهایت کلمه weight را تایپ کرده وبا فشار مجدد دکمه پايين به ردیف چهارم حرکت کنید .البته در مورد ستونهای  دیگر نسخه Variable View  در ادامه توضیح خواهم داد .

هنگامی که جزییات مربوط به متغیرها را در Variable View تکمیل کردید ، با کلیک کردن بر روی دکمه Data View در پایین پنجره ،    نسخه Data View  از ویرایشگر داده ها را بر روی صفحه می آورد .

در مجموعه داده های   SPSS   ، هریک از ردیفها بیانگر یک مورد یا فرد است و هر ستون بیانگر یک متغیر است .می توان هر تعداد متغیر یا نمونه را در محدوده ای خیلی وسیع ، در SPSS داشت .

زمانی که شما نام سه متغیر را وارد کردید در نسخه Data View  سه ستون اول شما نامهای متغیرهایی است که در نسخه Variable View تعریف کردید و بقیه ستونها دارای برچسب var  است ، زیرا نام متغیر دیگری مشخص نشده است . همچنین توجه کنید که در این مرحله  ، این پنجره دارای عنوان  Untitled-SPSS Data Editor است .

در پایین پنجره یک نوار افقی وجود دارد که لحظه به لحظه پیامهای گوناگون در آن ظاهر می شود . هنگامی که SPSS باز می شود این پیغام ظاهر می شود

SPSS  Processor is  ready

این نوار افقی به عنوان نوار وضعیت (status bar) شناخته می شود ، زیرا نه تنها آماده به کار بودن SPSS  را گزارش می دهد بلکه مرحله ای که یک روند تحلیلی در آن قرار دارد را نیز گزارش می کند . برای مثال اگر مجموعه بزرگی از داده ها از یک فایل خوانده می شود ، روند این کار مورد به مورد در نوار وضعیت گزارش می شود .این شمارنده مورد (case counter) یکی از انواع پیغامهای مفیدی است که ظاهر می شود .

علاوه بر این

 اطلاعاتی در مورد وزن موردها (weight status)

بخشی از داده ها که انتخاب شده اند (filter status)

و اینکه آیا داده ها به گروههای جداگانه ای برای آنالیز شکسته شده اند    (split file status)   ارائه می شود.

توجه کنید که می توان در هر زمانی به  Variable View با فشار دکمه آن بازگشته و متغیرهای بیشتری را نامگذاری کرده یا جزییات بیشتری به متغیرهای موجود اضافه کنید ، مثلاً می توان مقادیر متغیر رانامگذاری کرد .

جزییات بیشتر چگونگی ورود داده ها در Data View  در ادامه توضیح خواهم داد.

برای خروج از برنامه SPSS  : با انتخاب گزینه Exit  از منوی  File  برنامه بسته می شود. یا در قسمت گوشه راست بالای برنامه روی دکمه× کلیک کنید.

اگر هنوز فایل داده ها را ذخیره نکرده باشید ، یک کادر مکالمه با این سؤال ظاهر می شود که

Save contents of data editor to untitled?

که به این معنی است که آیا محتوای ویرایشگر داده ها در فایلی به نام « بدون عنوان » ذخیره  شود ؟ شما باید یکی از سه دکمه Yes. NO.Cancel را کلیک کنید . به همین ترتیب اگر خروجی (مانند آماره های توصیفی)  تولید شده باشد  سؤالی بصورت

Save contents of output viewer to Output 1?

ظاهر می شود که معنی آن این است که آیا محتوای نمایشگر خروجی که در فایلی با عنوان Output 1 ذخیره شود؟ این بار هم شما باید یکی از سه گزینه  NO.Cancel.Yes را کلیک کنید.

وارد کردن نام متغیرها (ستون Name) 

نام اولین متغیررا در اولین خانه ستون  Name  تایپ کرده ودکمه به سمت پایین جهت نما را فشار دهید.

تمامی خصوصیات  پیش گزیده متغیر در ستونهای سمت راست  مشخص می شود ( مثلاً متغیر از نوع Numeric است که در ستونی مشخص شده است و پهنای آن 8 کاراکتر است و بیشتر از 2 رقم اعشار نداشته و هیچ مقدار ویژه ای و مقدار مفقود شده ای برای آن تعریف نشده است ).معنای این خصوصیات را بعداً خواهم گفت. هر یک از این خصوصیات پیش گزیده را می توان در Variable View  تغییر داد ، که در پاراگراف بعدی توضیح خواهم داد.اگر ویژگیهای پیش گزیده اولین متغیر قابل قبول است ، کاربر     می تواند دومین متغیر را در اولین خانه ردف دوم تایپ نماید . این کار برای وارد کردن نام تمام متغیر های باقیمانده انجام می شود .

تغییر نوع متغیر ( ستون Type)

به صورت پیش گزیده ، نوع متغیر همان گونه که در ستون Type مشاهده می شود از نوع عددی است . اما انواع دیگر متغیر نیز در  SPSS  در دسترس  است  . فرض کنید  می خواهیم نام تمام شرکت کنندگان در مطالعه را ثبت کنیم و بلندترین نام نیز بیشتر از 20 کاراکتر طول ندارد. این نوع متغیر از نوع رشته (string) خواهد بود که یک متغیر کیفی است و طبقات آن در ویرایشگر داده ها به صورت رشته و نه عدد وارد می شود .  رشته ، یک توالی از کاراکترها ( حروف ، سمبل ها ، فاصله ها  ، اعداد)  است که برای کامپیوتر به عنوان برچسب به حساب می آید . بنابراین یک رشته می تواند به سادگی یک حرف مانند P ، یک کلمه مثل Iran ، یا یک نام   مانند Persian golf  باشد.

برای تعریف کردن یک متغیر از نوع رشته مراحل زیر را دنبال کنید:

بعد از تایپ کردن نام یک متغیر دکمه جهت نما به سمت راست یا پایین را فشار دهید تا عبارت بعدکه Numeric است ، انتخاب شود .

نشانگر ماوس را بر روی سه نقطه سایه دار در سمت راست Numeric برده و بر روی آن کلیک کنید تا کادر مکالمه ی Variable Type  باز شود.

در این کادر مکالمه ، لیستی از هشت نوع متغیر وجود دارد . SPSS به طور اولیه گزینه ی Numeric را نشانه گذاری کرده است. بر روی دکمه گزینه String  در پایین لیست کلیک کنید . بلافاصله چهار گوشهای Width ، Decimal Places  نا پدید شده و با چهار گوشی به نام Characters جایگزین می شود.

مقدار پیش گزیده 8 را در چهارگوش Characters به مقدار بزرگتری مانند 20 تغییر دهید تا بزرگترین نام آنجا شود.

برای انجام این کار ، نشانگر را بر روی عدد موجود در چهار گوش قرار داده و عدد 8 را پاک کرده و20 را تایپ کنید .

با کلیک کردن بروی دکمه Help  در کادر مکالمه ، توصیف سایر انواع متغیرها در دسترس شما است.

بر روی OK کلیک کنید . نوع متغیر در ستون Type از نوع  string  خواهد بود و در ستونWidth عدد 20 ظاهر می شود.

 تغییر دادن پهنا و تعداد رقمهای اعشار متغیرها ( در ستونهای  Decimals و Width)

اگر تمایل داشتید که  عدد ستون Decimals  را تغییر دهید تا اعشار را در شماره موردها حذف کنید باید بر روی خانه ستون Decimals کلیک کنید سپس بر روی پیکان رو به پایین در سمت راست چهار گوش Decimals کلیک کنید ، تا عدد صفر ظاهر شود . تأثیر این تغییر این خواهد بود که اعداد به صورت اعداد صحیح نشان داده می شود و خواندن داده ها  بسیار راحت تر می شود.

نشانگر ماوس را به ستون بعدی که قرار است تغییر داده شود منتقل کنید و یا به ستون Name  در ردیف بعدی بروید تا نام متغیر بعدی را وارد نمایید .

وارد کردن برچسب به یک متغیر ( ستون Label  )

اغلب اضافه کردن یک برچسب گویای بلندتر به نام متغیر (که گاهی رمزی است ) مفید است . حتی هنگامی که نام یک متغیر گویا است (مانند sex) ، یک برچسب کوتاه (مانند Gender ) می تواند ظاهر خروجی یک دستور توصیفی  یا آزمون آماری را بهتر کند .

قواعدی که در مورد نامگذاری متغیرها صادق است ، در تعریف کردن برچسب متغیرها  در ستون  Label  نسخه Variable View از ویرایشگر داده ها ، به کار نمی رود.در اینجا تا 120 کاراکتر از هرچیزی از جمله کاراکتر فاصله می توان استفاده کرد . برچسبها بر خلاف نام متغیرها ، به کوچک وبزرگ بودن حروف حساس هستندودقیقاً همان چیزی که وارد شده است ، نمایش پیدا می کند. اما باید به خاطر سپرد که اگر برچسبی با مقدار حداکثر 120 کاراکتر انتخاب شود، تعدادکمتری از کاراکترها (معمولاً 40 تای اول) در خروجی نمایش می یابد ، که البته تعداد دقیق آن در دستورهای مختلف ، تغییر می کند.

برای وارد کردن یک برچسب ، نشانگر ماوس را به ستون Label منتقل کرده وکلیک نمایید ؛ سپس بر چسب مورد نظر را تایپ نمایید.
مقادير و برچسبهاي مقادير (ستون Values)

در مورد متغيرهاي  كه گروهبندي  مانند group ، gender و........ ، لازم است گرههاي مختلف را با مقادير وبرچسبهايي مشخص كنيم. فرض كنيم كه به رديف اول در نسخه Variable View از ويرايشگر داده ها رفته ايم ونام gender  يا جنسيت را وارد كرده ، تعداد رقمهاي اعشار آن را به صفر تغيير داده ايم. براي تعريف كردن برچسب در ستون Values مراحل زير را انجام دهيد.

نشانگر ماوس را برروي ستون Values قرار داده و كليك كنيد.

بر روي سه نقطه سمت راست عبارت None  كليك كنيد تا كادر مكالمه Value Labels باز شود.

كوچكترين كد را كه 1 است ، در چهارگوش متني :Value تايپ كنيد.

در چهارگوش متني :Value Label  كلمه male  (مرد) را تايپ كنيد ، با اين كار دكمه Add فعال مي شود.

هنگامي كه دكمه Add  را كليك مي كنيد ، عبارت زير در چهارگوش پايين ظاهر مي شود:

1=‌"male"

باز در چهارگوش متني :Value كد 2 را تايپ كنيدو سپس در چهارگوش متني :Value Label  كلمه female (زن) راوارد كنيد بعد دكمه Add را كليك كنيد.

به همين ترتيب اگر مقدار بيشتري داريد نيز برچسب بگذاريد .

 چهارگوش پايين به شكل زير ديده شود:

1=‌"male"

2="female"

حال كه تمام دو مقدار گروهبندي داراي برچسب شد ، روي  Ok كليك كنيد.

اگر دروارد كردن كدها يا مقادير اشتباه كرديد مي توانيد در چهارگوش پايين  آن برچسب را انتخاب كرده و دكمه Remove را كليك كنيد تا آن حذف شود . مي توانيد مجدداً برچسب مورد نظر خود را طبق دستور بالا اعمال كنيد.

بر چسب مقادير مانند برچسب متغيرها ، در مقايسه با نامگذاري متغيرها داراي محدوديتهاي كمتري است . برچسب مقدار مي تواند تا 60 كاراكتر طول داشته باشد ، نسبت به كوچكي و بزرگي حروف حساس است و مي توان از فاصله در آن استفاده كرد .اما ، مانند برچسب متغير ، حداكثر تا 60 كاراكتر آن (معمولاً تنها 20 كاركتر ) در خروجي ظاهر مي شود .

يكي از ويژگيهاي نسخه Variable View از ويرايشگر داده هاي SPSS  اين است كه كاربر مي تواند مقادير و برچسبهاي آن را، از متغيري به متغير ديگر كپي كند مثلاً در وارد كردن پرسشنامه ها ؛ سوالاتي هستند كه گزينه هايي كه براي جواب آنها در نظر گرفته شده يكي هستند به عنوان مثال طيف ليكرد هستند يعني از پاسخ دهنده سوالاتي پرسيده شده كه جواب آنها به اين صورت است.

خيلي خوب □  خوب □  متوسط □   ضعيف□   خيلي ضعيف □

ميتوانيد كدهايي از 1 تا 5 براي آنها تعريف كنيد . بعد از مشخص كردن مقادير يك متغير و برچسبهاي آنها ، مراحل زير را دنبال كنيد:

مطمئن شويد خانه مربوطه در ستون Values كه مقادير و برچسبها در آن وارد مي شود ، انتخاب شده است .

بر روي منوي Edit كليك كرده و سپس گزينه Copy را در درون آن كليك نماييد.

نشانگر ماوس را به  به خانه اي ازستون Values منتقل كنيد كه قرار است مقادير متغير بعدي در آن قرار بگيرد.

بر روي منوي Edit  كليك كرده و سپس گزينه Paste را در درون آن كليك نماييد.

اين روند كپي كردن را مي توان براي هر تعداد متغير تكرار كرد.

مقادير مفقود (ستون Missing): در spss مي تواند هيچ خانه ي خالي وجود نداشته باشد . خانه ها توسط رديفها (كه به طور طبيعي شامل موردها است مثل شركت كنندگان در يك آزمايش) وستونها (كه معرف متغيرهاست) تعريف مي شود .بنابراين اگر خانه اي توسط كاربر پر نشود . spss يك مقدار مفقود سيستم در آن قرار خواهد داد كه در ويرايشگر داده ها با نقطه مشخص مي شود. spss مقادير مفقود سيستم در محاسبات ميانگين ها ‌، انحراف معيارها وساير آماره ها كنار مي گذارد. اما اين امكان نيز وجود دارد كه كاربر بخواهد spss با بعضي از پاسخها در مجموعه داده ها ، مانند داده هاي مفقود برخورد كند . براي مثال فرض كنيد كه در يك نظرخواهي سياسي ، پنج طبقه به كار رفته است (A,B,C,D,E) كه طبقه E موقعي به كار مي رود كه شركت كننده از دادن پاسخ امتناع مي كند وطبقه D براي حالتي است كه وي سؤال را نفهميده است . در اين حالت كاربر از spss مي خواهد كه با اين پاسخها مانند مقدار مفقود برخورد كند ، اما اطلاعات مربوط به پاسخهاي D و E  را براي ارائه فراواني نسبي آنها در خروجي نگه دارد .درspss اصطلاحاً ، كاربر مي خواهد كه بعضي از پاسخها به عنوان مقادير مفقود كاربر(user-missing value) درنظر گرفته شود ( كه در مقابل مقادير مفقود سيستم است ).

براي مثال ، در تجزيه وتحليل مجموعه سؤالهاي يك امتحان ،كاربر مي تواند از spss بخواهد كه با مقادير زير به عنوان مقدار مفقود برخورد كند:

1- براي مثال نمرات بين صفر تا 20.

2- مواردي كه داوطلب بدون دادن پاسخ كتبي امتحان را ترك مي كند .(ترك امتحان را مي توان با يك كد قراردادي و نا مربوط مثل عدد 9- نشان داد . علامت منفي كمك مي كند تا دريابيم كه عدد مربوطه نمي تواند صحيح باشد.)

جهت تعريف كردن چنين مقادير مفقودي مراحل زير را دنبال كنيد:

نشانگر ماوس را بر روي ستون Missing قرار داده و كليك كنيد .

برروي سه نقطه سايه دار سمت راست  None  كليك كنيد تا كادر مكالمه  Missing Values باز شود.

ابتدا گزينه No missing values انتخاب شده است .سه چهارگوش متني زير آن ، اين امكان را به كاربر مي دهد تا سه مقدار مفقود جداگانه (Discrete Missing Values) را تعريف كند كه در spss اين سه مورد تحت عنوان missing(1)  .missing(2) .missing(3 شناخته مي شوند . در اينجا مقادير كمي را ( مثلاً در يك متغير گروهبندي ) تعريف كرد و يا رشته هاي حرفي كوتاه را مشخص نمود كه در هر حال بايد با نوع متغير تطبيق داشته باشد . گزينه هاي ديگر موجود در كادر مكالمه براي متغيرهاي كمي كاربرد دارند . كاربر ميتواند يك بازه از مقادير را به عنوان  مقادير مفقود تعريف كند ، يا يك بازه و  يك مقدار مشخص را تعريف نمايد.

برروي دكمه هاي Range plus one discrete missing value   كليك كرده و مقادير صفر و 20 را در چهارگوشهاي High و Low  وارد كنيد  و مقدار 9- را در چهارگوش Discrete value وارد نماييد.

برروي OK كليك كنيد .مقادير فوق در خانه ستون Missing ظاهر خواهد شد.

همان گونه كه در مورد تعيين كردن ستون Values ديده شد ، نسخه Variable View از ويرايشگر داده ها اين قابليت را دارد كه كاربر مي تواند مقادير مفقود تعريف شده براي يك متغير را براي ساير متغيرها بيز كپي كند .بعد از تعريف كردن مقادير مفقود يك متغير مراحل زير را دنبال كنيد:

مطمئن شويد كه خانه مربوط به مقادير مفقود در ستون Missing انتخاب شده است.

بر روي منوي Edit  كليك كرده و سپس بر روي گزينه Copy در درون آن كليك نماييد.

نشانگر ماوس را به خانه مربوط به متغير بعدي در ستون Missing  كه قرار است مقادير مفقود آن تعريف شود ، قرار دهيد.

بر روي منوي Edit كليك كرده و سپس گزينه Paste را در درون آن كليك نماييد. اين روند كپي كردن را ميتوان براي هر تعدادي متغير تكرار كرد.

پهناي ستون (ستون Column ):

پهناي ستون در نسخه Data View از ويرايشگر داده ها را مي توان با استفاده از اين ستون تغيير داد. البته در عمل ، ندرتاًچنين كاري لازم است . براي تغيير پهناي ستون همانند تغيير ستونهاي Width و Decimals عمل كنيد يعني در صفحه Variable View بر روي پيكان رو به پايين يا روبه بالا در سمت راست چهارگوش Column كليك كنيد ، تا پهناي دلخواه شما ظاهر شود.

اگر تمايل داريد كه اعداد شما در صفحه Data View بدون اعشار نمايش داده شود يعني اعشار را در شماره موردها حذف كنيد بايد بر روي ستونDecimals كليك كنيد و بر روي پيكان رو به پايين در سمت راست چهارگوش Decimals  كليك كنيد ، تا عدد صفر ظاهر شود. تأثير اين تغيير اين خواهد بود كه اعداد به صورت اعداد صحيح نشان داده ميشود و خواندن داده ها بسيار راحت تر مي شود.

 رديف كردن داده ها (ستون Align ):

به صورت پيش گزيده ، داده ها در Data View به صورت چپ چين رديف شده اند اما گاهي وسط چين يا راست چين كردن آنها بهتر است .اين ستون انجام اين كار را امكانپذير مي كند و براي اين كار نشانگر ماوس را بر روي اين ستون قرار داده و كليك كنيد. بر روي پيكان رو به پايين در سمت راست عبارت Left كليك كرده و گزينه هاي Right يا Center را انتخاب نماييد.

سطح اندازه گيري (ستون Measure ):

سطح پيش گزيده اندازه گيري براي متغيرهاي كمي Scale و براي متغيرهاي رشته اي Nominal مي باشد.اما در مورد بعضي از دستورهاي رسم نمودار ، امكان مشخص كردن اسمي بودن يا رتبه اي بودن متغيرها ، مفيد است.

برای ذخیره کردن فایلی در برنامه SPSS

---

برای باز کردن فایلی در برنامه SPSS

---